Koncerty, wystawa, spotkania i warsztaty – to wszystko przygotowało dla mieszkańców Centrum Działań Twórczych w ramach trzeciej już edycji projektu „Łemkowie w centrum”. Jak zwykle będzie to okazja, by poznać historię, muzykę oraz spotkać ludzi, dla których łemkowskie dziedzictwo jest częścią rodzinnej historii i codzienności. Wstęp jest bezpłatny.
„Łemkowie w centrum” to seria wydarzeń, które łączą tradycję ze współczesnością i pokazują miejsce społeczności łemkowskiej w historii i kulturze regionu. Poprzednie dwie edycje były niezwykle udane.
– Każda edycja jest inna, każda ma inne przesłanie, niesie inne informacje i wiedzę na temat kultury łemkowskiej – mówiła nam dyrektor Centrum Działań Twórczych Anna Wiśniewska w maju, gdy CDT otrzymało dofinansowanie z Muzeum Historii Polski w Warszawie w ramach programu „Patriotyzm Jutra” na realizację wydarzenia „Łemkowie w centrum” w 2026 roku. – W ubiegłym roku postawiliśmy na nowoczesne spojrzenie na kulturę łemkowską, jako inspirację do działań artystycznych, twórczych, do sztuki. W tym roku natomiast zajmiemy się pisaniem ikon, bo to jest bardzo ważna część, jeżeli chodzi o kulturę łemkowską. Będą koncerty. Przyjdziemy do cerkwi i posłuchamy muzyki w odpowiednim, czyli tym świętym miejscu. Będzie też niesamowity koncert w Centrum Działań Twórczych – wyliczała.
Tegoroczny program wydarzenia „Łemkowie w centrum” pozwala spojrzeć na kulturę łemkowską z różnych perspektyw – znalazło się w nim miejsce na sztukę współczesną, muzykę cerkiewną i tradycyjne pieśni, osobiste wspomnienia związane z Akcją „Wisła”, a także na spotkanie z tradycją ikonopisania.
– Zapraszamy zarówno osoby, dla których kultura łemkowska jest częścią rodzinnej historii, jak i tych, którzy chcą ją dopiero poznać – zachęca CDT.
Na wszystkie wydarzenia wstęp jest bezpłatny – na niektóre z nich obowiązują zapisy lub wejściówki.
Projekt potrwa od października do listopada. Już teraz CDT zaprasza na wystawę Joanny Fuczko „eLEMentarz” – jest ona dostępna w galerii CDT do 15 listopada. Wstęp jest wolny. Dla grup zorganizowanych istnieje możliwość oprowadzania po wystawie – zapisy pod numerem telefonu 767 508 108 lub mailowo promocja@cdt.lubin.pl.
Wernisaż tej wystawy odbędzie się 23 października o godz. 18 – dodatkową atrakcja wieczoru będzie występ Darii Kuziak, kompozytorki i animatorki kultury łemkowskiej, która na skrzypcach wykona utwory ludowe oraz autorskie kompozycje.
Od 19 do 24 października odbędzie się 20. edycja Warsztatów Tradycyjnego Pisania Ikon. Przez sześć wieczorów uczestnicy poznają tradycyjną technikę ikonopisania i pod okiem ks. Pawła Zabrockiego, przy współpracy firmy „Joanna Kiryluk Autograf”, będą tworzyć własne ikony. Zajęcia będą się odbywać w godzinach wieczornych. Warsztaty są bezpłatne i skierowane do osób dorosłych. Liczba miejsc jest ograniczona. Obowiązują zapisy. Szczegóły dostępne są w regulaminie na stronie www.cdt.lubin.pl.
W programie tegorocznego „Łemkowie w centrum” znalazły się także dwa koncerty. 24 października o godz. 18 w Cerkiew Świętej Trójcy przy ul. 1 Maja 13A odbędzie się koncert muzyki cerkiewnej. Wystąpi Męski Zespół Katapetasma. Wstęp jest bezpłatny.
Natomiast 6 listopada o godz. 18 w sali widowiskowej CDT wystąpi zespół S.H.A. Na to wydarzenie obowiązują bezpłatne wejściówki, które można odebrać w CDT w Lubinie.
Ponadto w ramach tegorocznego „Łemkowie w centrum” zaplanowano również spotkanie ze świadkiem historii. 4 listopada o godz. 17 w sali widowiskowej CDT Mieczysław Boczniewicz opowie o swoich doświadczeniach związanych z Akcją „Wisła”. Rozmowę poprowadzi Daniel Horoszczak. Na to wydarzenie również obowiązują wejściówki. Można je odebrać w CDT.
„Łemkowie w centrum” to nie tylko wydarzenia na scenie czy w galerii. Ważną częścią projektu są również materiały, które pozwalają pozostać z poznaną historią na dłużej. Powstanie folder edukacyjny „Łemkowie na Dolnym Śląsku – historia i współczesność”, poświęcony historii społeczności łemkowskiej w regionie oraz Akcji „Wisła”. Publikacja będzie dostępna w języku polskim, a wybrane treści zostaną przygotowane również w języku łemkowskim.
Dla dzieci przygotowana została kolorowanka „Motywy łemkowskie” autorstwa Joanny Fuczko.
Harmonogram „Łemkowie w centrum”:
- „eLEMentarz” – wystawa Joanny Fuczko
5 października – 15 listopada | Galeria CDT w Lubinie
Jak młode pokolenie opowiada o swojej tożsamości i rodzinnych korzeniach?
Na wystawie „eLEMentarz” Joanna Fuczko – ceniona artystka pochodząca z Lubina – łączy łemkowskie dziedzictwo ze współczesnym językiem ilustracji. Centralnym punktem wystawy jest cykl prac wykonanych w technice kolażu cyfrowego, inspirowanych słowami języka łemkowskiego. Każda z nich jest wizualną interpretacją jednego wybranego słowa, przedstawionego w zapisie fonetycznym, oryginalnej pisowni oraz w tłumaczeniu – warianty tego samego słowa przenikają się, nawarstwiają i przeplatają z obrazami, tworząc dynamiczne kompozycje. Prace powstały w oparciu o „Ilustrowany słownik języka, kultury i tradycji Łemków” Anny Czuchty i Piotra Jasiona.
Cykl uzupełniają „Słowa czerpane” – niewielkie obiekty w postaci słów zamkniętych w drewnianych sitach na papierze czerpanym. Każdemu z nich towarzyszy kod QR prowadzący do nagrania audio, dzięki czemu odwiedzający mogą usłyszeć prezentowane słowa wypowiedziane po łemkowsku.
„«eLEMentarz» wyrasta z potrzeby przyjrzenia się temu, co zostaje. Jest cyklem cyfrowych kolaży zbudowanych wokół słów języka łemkowskiego, który dla mnie jest językiem odziedziczonym, zapamiętanym fragmentarycznie, obecnym bardziej w świadomości niż w codziennym użyciu” – mówi artystka.
Wystawa nie ogranicza się jednak do prezentacji prac. Jej częścią będzie ściana ekspresji, na której odwiedzający będą mogli zostawić własne refleksje dotyczące tożsamości, przynależności i poczucia „niewłasności”.
O artystce: Joanna Fuczko (ur. 1993) – graficzka i animatorka, prowadzi Pracownię Podstaw Grafiki Projektowej w Instytucie Sztuk Wizualnych Uniwersytetu Zielonogórskiego. W swojej twórczości podejmuje tematy tożsamości kulturowej, pamięci i powrotu do korzeni – wątki te, wynikające z jej łemkowskiego pochodzenia, pojawiają się m.in. w filmie animowanym „Echa” oraz w realizacjach muzycznych. Jest współzałożycielką zespołu PRABABA, inspirującego się tradycyjną muzyką słowiańską.
- Wernisaż wystawy „eLEMentarz”
23 października, godz. 18.00 | Galeria CDT w Lubinie
Zapraszamy na uroczyste otwarcie wystawy „eLEMentarz” w towarzystwie artystki.
Podczas wernisażu będzie można spotkać się z Joanną Fuczko, poznać inspiracje stojące za jej pracami i porozmawiać o łemkowskich korzeniach, do których się odwołuje.
Wieczorowi towarzyszyć będzie oprawa muzyczna – wystąpi Daria Kuziak, kompozytorka i animatorka kultury łemkowskiej, która na skrzypcach wykona utwory ludowe oraz autorskie kompozycje. Jest autorką łemkowskiej opery „Hołos”, wystawianej w sezonie 2025/2026 we Wrocławiu, Krakowie i Warszawie.
Ok. godz. 18.30, bezpośrednio po otwarciu, odbędzie się oprowadzanie autorskie po wystawie przez samą artystkę. Wieczór pełen rozmów, muzyki i sztuki, w którym nie zabraknie też poczęstunku.
Wstęp wolny.
- 20. edycja Warsztatów Tradycyjnego Pisania Ikon
19–24 października | pracownie CDT w Lubinie
To już 20. edycja Warsztatów Tradycyjnego Pisania Ikon. Przez sześć wieczorów uczestnicy poznają tradycyjną technikę ikonopisania i pod okiem ks. Pawła Zabrockiego, przy współpracy firmy „Joanna Kiryluk Autograf”, będą tworzyć własne ikony.
To czas skupienia, cierpliwości i precyzji, a przy tym okazja do spotkania z żywą tradycją, która od wieków towarzyszy kulturze cerkiewnej.
Zajęcia odbywają się w godzinach wieczornych. Szczegóły dostępne są w regulaminie na stronie www.cdt.lubin.pl. Warsztaty są bezpłatne i skierowane do osób dorosłych. Materiały zapewnia organizator.
Liczba miejsc jest ograniczona. Obowiązują zapisy.
- Koncert muzyki cerkiewnej – Katapetasma
24 października, godz. 18.00 | Cerkiew Świętej Trójcy, ul. 1 Maja 13A w Lubinie
Muzyka zabrzmi w przestrzeni lubińskiej cerkwi. Męski Zespół Muzyki Cerkiewnej Katapetasma zaprezentuje liturgiczne śpiewy bizantyjskie i polifonię cerkiewną. Koncert będzie okazją do spotkania z muzyką cerkiewną w jej naturalnym kontekście – w przestrzeni cerkwi, z jej charakterystyczną akustyką.
Nazwa zespołu pochodzi od greckiego określenia zasłony oddzielającej ołtarzową część świątyni, uchylanej w najważniejszych momentach nabożeństwa – podobnie Katapetasma odkrywa przed słuchaczami piękno najstarszych tradycji śpiewu cerkiewnego: bizantyjskiej, staroruskiej i gruzińskiej.
Zespół koncertował w kraju i za granicą, m.in. w Niemczech, Belgii, Serbii i Francji, gdzie odbył tournée obejmujące ponad 30 miast. Ma w dorobku płyty „Tryptyk Jabłeczyński” i „Kodeks supraski” oraz liczne nagrania radiowe i telewizyjne. Kierownikiem i inicjatorem Katapetasmy jest dr Łukasz Hajduczenia – badacz muzyki cerkiewnej, solista Warszawskiej Opery Kameralnej i Polskiej Opery Królewskiej, wykładowca Uniwersytetu Warszawskiego.
Wstęp wolny.
- Akcja „Wisła” – spotkanie ze świadkiem historii
4 listopada, godz. 17.00 | Sala Widowiskowa CDT w Lubinie
Historia Akcji „Wisła” to nie tylko daty i wydarzenia. To także historie konkretnych osób i rodzin.
Podczas spotkania Mieczysław Boczniewicz, świadek historii, opowie o swoich doświadczeniach związanych z Akcją „Wisła”. Rozmowę poprowadzi Daniel Horoszczak.
Spotkanie będzie miało formę rozmowy oraz dialogu z uczestnikami. To okazja, by posłuchać osobistej historii świadka i porozmawiać o wydarzeniach, które wpłynęły na losy społeczności łemkowskiej w regionie.
Obowiązują wejściówki – do odbioru w CDT w Lubinie.
- Koncert zespołu S.H.A.
6 listopada, godz. 19.00 | Sala Widowiskowa CDT w Lubinie
S.H.A. (czyt. „sza”, jak cisza, spokój, pauza) to spotkanie trzech pieśniarek: Susanny Jary, Hanki Wójciak i Agaty Siemaszko.
Nazwa zespołu pochodzi od pierwszych liter ich imion, a „sza” to subtelne zawołanie do uwagi, chwila na głęboki oddech, by świadomie przeżywać wielobarwność kulturową i dźwiękową.
Artystki łączą swoje głosy i muzyczne światy, sięgając do wspólnych galicyjskich i karpackich korzeni. Ich repertuar obejmuje pieśni tradycyjne i własne, wykonywane wielogłosowo po polsku (w tym gwarą góralską), ukraińsku, łemkowsku, słowacku, romsku i rusińsku. S.H.A. wyrasta z poczucia przynależności do wielobarwnego, podzielonego, a jednocześnie współdzielonego regionu Europy Środkowo-Wschodniej i opowiada o wspólnych, złożonych dziejach różnych grup kulturowych.
Trzy kobiece głosy zabarwione są brzmieniem gitary Kuby Bobasa Wilka i kontrabasu Miłosza Skwiruta, a nad dźwiękiem czuwa Grzegorz Pyda, wybitny reżyser dźwięku. To koncert pełen wielogłosowych pieśni, które niosą zadumę, radość i nadzieję, oraz mocy poezji, w którym trzy światy łączy miłość do śpiewu, muzyki i człowieka.
Skład: Susanna Jara (śpiew, skrzypce), Hanka Wójciak (śpiew), Agata Siemaszko (śpiew), Kuba Bobas Wilk (gitara), Miłosz Skwirut (kontrabas), Grzegorz Pyda (reżyser dźwięku).
Obowiązują wejściówki – do odbioru w CDT w Lubinie.
